Noordoost Twente

Noordoost-Twente staat bijvoorbeeld bekend als een heuvelachtig gebied, terwijl IJsseldelta, dat notabene in dezelfde provincie ligt, zo plat als een dubbeltje is. De landschappen hebben elk hun eigen bijzondere kenmerken. De karakteristieke vliedbergen in Zuidwest Zeeland, de rustieke landgoederen in de Graafschap, de imposante hoogstamboomgaarden van Zuid Limburg en de typerende elzensingels in de Noardlike Fryske Wâlden zijn hier goede voorbeelden van.

Historie
Veel Nationale Landschappen hebben hun fraaie karakter te danken aan hun rijke verleden en laten zien dat de gebieden mede gevormd zijn door menselijk handelen. De Nieuwe Hollandse Waterlinie, gelegen ten oosten van de Randstad, is hier een goed voorbeeld van. Als in vroegere tijden de vijand in aantocht was, werd het gebied onder water gezet. Deze overstromingszone kreeg met de bijbehorende verdedigingswerken de naam Nieuwe Hollandse Waterlinie.

Het gebied is inmiddels nog grotendeels intact. Het bestaat uit lager gelegen gebieden die met behulp van een stelsel van dijken, sluizen, kanalen en inlaten met water uit de grote rivieren en de Zuiderzee blank kon worden gezet. Op punten waarover de vijand desondanks zou kunnen optrekken, zoals over hoger liggende wegen, spoorlijnen en rivieren, zijn verdedigingswerken gebouwd. Vooral bij de stad Utrecht zijn er vele te vinden (Lunetten, de Gagel, Blauwkapel, Vossegat). De meeste forten liggen tegenwoordig verscholen in het landschap. Nu de meeste hun militaire functie hebben verloren, zijn het aantrekkelijke bouwwerken geworden voor andere bestemming: de Promers-kazerne in Naarden is een showroom, in fort Vuren is een herberg ingericht, terwijl fort Hoofddijk deel uitmaakt van een botanische tuin.

Stelling van Amsterdam
De stelling van Amsterdam is een variant op de Nieuwe Hollandse Waterlinie. In het gebied zijn ruim veertig forten en verdedigingswerken aangelegd, die samen met het water de stad onbereikbaar moesten maken voor oprukkende troepen. Mochten de Grebbelinie en de Hollandse Waterlinie zijn doorbroken, zoals in 1795 was gebeurd toen de legers van Napoleon hun opmars over het ijs konden voortzetten, dan moest de Stelling van Amsterdam een laatste verdedigingslinie vormen. Inmiddels hebben enkele forten een nieuwe bestemming gekregen. Zo is in het Fort Benoorden Purmerend een wijnhandel annex restaurant gevestigd, terwijl Fort Vijfhuizen is ingericht als kunstfort. Natuurmonumenten is tegenwoordig eigenaar van Fort Spijkerboor en stelt geïnteresseerden regelmatig in de gelegenheid de betonnen kolos te bezoeken.

Fort Nieuwe Steeg in de Nieuwe Hollandse Waterlinie

Groene Hart
Een Nationaal Landschap dat erg bekend is, is het Groene Hart. Dit is het landschap binnen de ring van steden die samen de Randstad vormen. Het is een groot en gevarieerd gebied met niet alleen gras en water, maar ook prachtige historische steden zoals Gouda, Woerden, Nieuwpoort en Schoonhoven. Het gebied staat bekend om zijn typische Hollandse landschap dat je zo vaak op prentbriefkaarten ziet. De vele meren en plassen, vaak ontstaan door veenwinning, geven het Groene Hart een waterrijk karakter.

Typisch Hollandse taferelen in het Groene Hart

Meer informatie
De Nationale Landschappen in Nederland zijn te talrijk en vooral te bijzonder om ze allemaal te kunnen belichten. Er bestaan echter genoeg mogelijkheden om nader kennis te maken met deze fraaie stukjes Nederland. Een uitgebreide beschrijving van de landschappen is terug te vinden in de boeken ´20 Nationale Landschappen´ (Kosmos uitgevers) en ´Ontdek Nederland´ (ANWB). Onlangs heeft de NCRV daarnaast een televisieserie uitgezonden over de Nationale Landschappen in Nederland waarin de schoonheid van de gebieden, maar ook de verschillen, goed naar voren komen. De uitzendingen zijn terug te zien op nationalelandschappen.ncrv.nl. Tot slot biedt nationalelandschappen.nl een schat aan informatie.

Waarom Nationaal Landschap?
Het landelijk gebied staat onder druk. Soms door verstedelijking, maar ook door de uittocht van agrarische ondernemers. Boeren zijn per slot van rekening een belangrijke beheerder van het landschap. De Tweede Kamer heeft aangegeven het landschap te willen behouden en te ‘ontwikkelen met kwaliteit'. De twintig Nationale Landschappen die nu zijn aangewezen fungeren als de visitekaartjes van het Nederlandse platteland. De status ‘Nationaal Landschap' houdt in dat de overheid extra aandacht geeft aan deze gebieden en dat er extra financiële middelen worden vrijgemaakt. Met dit geld kunnen de eigenschappen die het gebied bijzonder maken, worden behouden en versterkt en kunnen de gebieden nog aantrekkelijker worden gemaakt voor recreatie.